Vijf verschillende mestvergisters staan er op een boerderij in Sterksel (Noord-Brabant): van oude besjes (uit 2001) tot de supernieuwste. Drie van de vijf worden commercieel ingezet; naar de werking van twee ervan wordt onderzoek gedaan. De installaties zijn betaald en geplaatst door de producenten, het onderzoek wordt gefinancierd door het productschap Vee en vlees. Manager van het technisch onderzoek John Horrevorts leidde ons zaterdag tijdens een groots aangepakte open dag rond op de boerderij, ofwel het Varkens innovatiecentrum (VIC).
3000 varkens
Op het VIC worden technische zaken getest zoals de mogelijkheden voor energie-opwekking uit varkensmest, en de zuivering van ammoniak uit de lucht en de urine, waarna met die ammoniak algen gekweekt kunnen worden, die bijvoorbeeld weer aan de varkens gevoerd kunnen worden. Dat schijnt goed te zijn voor de weerstand. Verder wordt er natuurlijk van alles en nog wat getest wat met het varken te maken heeft. Er lopen maar liefst 2400 vleesvarkens rond en 320 zeugen; in steriele en donkere betonnen hokken op stalen roosters helaas, maar wel met vloerverwarming.
Serieuze co-vergisting
In 2001 is de eerste mestvergister geplaatst, zo vertelde Horrevorts. Daarna in 2006 en 2009 nog twee, waarmee meer serieus de mogelijkheden van co-vergisting konden worden onderzocht.
Van co- naar mestvergisting
De gedachte achter al die mestvergisters is om langzaam over te gaan van covergisting naar vergisting van pure mest. In de oude vergisters worden nog veel co-vergistingsmaterialen gegooid, zoals afgedankte levensmiddelen en aardappel-afval. Daardoor verloopt de gisting soepeler en het rendement stijgt: zo is de opbrengst van een ton mais 400 tot 500 kWh, terwijl varkensmest slechts 40 tot 50 kWh oplevert. Die grote vergisters kosten echter een paar centen. De bedoeling is nu om kleinere vergisters te maken, zoals de Microferm, die betaalbaar zijn voor de meeste boeren en die helemaal kunnen draaien op varkensmest. Covergistingsproducten zijn namelijk ook steeds moeilijker te krijgen en worden steeds duurder.
Stikstof-vergiftiging
Dat verkleinen wordt mogelijk gemaakt door de verblijfstijd van de mest te verkorten, zodat de doorloopsnelheid dus groter wordt. In de grote installatie blijft de mest er ongeveer 30 dagen in; in de Microferm is dat minder dan de helft van deze tijd. Er is echter een probleem en dat is dat vergisting van varkensmest lastig is, lastiger dan van koeienmest. Horrevorts legt uit: de koolstof-stikstof-verhouding van de mest van varkens is veel slechter dan die van koeienmest. Een beetje stikstof is goed voor de vergisting, maar teveel kan leiden tot stikstofvergiftiging, waarna de gisting stopt. De vraag is hoe de verblijfstijd verlaagd kan worden zonder dat er stikstofvergiftiging optreedt. Dat valt tegen. Daarom wordt nagedacht over technologische verfijning. Een van de mogelijkheden is de Microferm van Host. De installatie die laatst in Langeveen is geplaatst draait op koeienmest.
Picollo uit Duitsland
De vergistingsinstallatie met de drie tanks, die in aanbouw is, is eveneens bedoeld om goede vergisting van varkensmest mogelijk te maken. Hier worden de verschillende fases van de vergisting gescheiden. In de eerste ton worden de organische stoffen omgezet naar vetzuren; in de tweede worden die vetzuren vervolgens omgezet naar methaan en in de derde worden de bacteriën teruggewonnen, zodat ze in de eerste ton weer ingezet worden. De bacteriën kunnen dan meteen aan de gang en hoeven niet eerst ‘op stoom’ te worden gebracht. De installatie, de Picollo, is ontwikkeld door een Duits bedrijf: Röring. In de installatie van Host vindt dit alles gecombineerd in één tank plaats.
De grote blauwe lucht
De drie oude installatie worden op commerciële basis ingezet. In totaal zijn er drie WKK-installaties en een gasturbine geplaatst, met een totaal vermogen van 810 kWe. Die produceren jaarlijks zo’n 6500 MWh aan stroom. De wat meer ingewijde lezer is dan al tot de conclusie gekomen dat ze dag en nacht, zeven dagen in de week staan te draaien. De WKK-installaties produceren natuurlijk ook warmte. Veel te veel zelfs: ongeveer 900 tot 1000 kWth. Met een deel ervan worden de varkenstallen verwarmd en worden de vergisters warm gehouden. De rest verdwijnt in de grote blauwe lucht. Het plan was om het gas naar een nabijgelegen verzorgingshuis te transporteren. Maar de WKK-installatie zou daar teveel lawaai maken. Zonde.
Van aardgas naar biogas en terug
Nu wordt gekeken of het gas niet direct ingevoed kan worden in het aardgasnet. Daarvoor moet het eerst opgewaardeerd worden naar aardgaskwaliteit. Een installatie om die opwerking te testen staat ook op de boerderij; die is van Zitta Green Gas. Het gas kan nog niet ingevoed; het lokale net in Sterksel is daar niet op berekend. Het zou drie kilometer verder weg moeten worden ingevoerd. Daarom wordt er van het aardgas-gas weer biogas gemaakt. Verder wordt er ook nog onderzoek gedaan naar de gasturbine. Een compressor uit Italië die ervoor stond zorgde in het begin voor problemen, maar nu draait die als een zonnetje, zo zegt althans iemand van Pon, het bedrijf dat hem geleverd heeft.
Einde verhaal
Indrukwekkend was ook de installatie waarmee de mest wordt gemengd met allerlie covergistingsproducten. De installatie bepaald zelf hoeveel hij van wat nodig heeft, en kleppen waarmee die materialen worden aangevoerd gaan afhankelijk hiervan open en dicht. Toch zal het einde verhaal zijn voor dit soort installaties, omdat ze teveel van de boer vergen, zo zegt Horrevorts.
Het was voor het eerst dat het VIC (dat in eigendom is van de Universiteit Wageningen) een open dag hield en het was behoorlijk druk, ondanks de regen die af te toe met bakken naar beneden viel. De mensen in de vele standjes op het terrein, die op één of andere manier betrokken zijn bij het vele onderzoek op het terrein hadden wat minder te doen. De varkens zelf trokken toch het meeste bekijks, in ieder geval van het jongere spul.
Copyright © Energieenwater.net
